دواجار هەڵبژاردنی پەرلەمانی هەرێمی کوردستان و هەڵبژاردنی پەرلەمانی فیدراڵی عێڕاق تەواو بوو, بێ ئەوەی هێزە سەرەکییەکانی هەرێمی کوردستان "بەتایبەت یەکێتی و پارتی" بتوانن زۆرینەی ڕەھای کورسییەکانیان هەبێت, یاخود دیدێکی هاوبەشی نزیک بۆ کارکردنی پێکەوەیی گەڵاڵە بکەن، هەرچەندە بە زارەکی باس لە یەکڕیزیی نیشتمانی و مافە دەستورییەکانی کورد لە بەغدادلەلایەن زۆربەی ھێزە کوردستانییەکانەوە دەکرێت، بەڵام بە پراکتیکی کوردستان بەرەو جەمسەرگیریی حزبی و سیاسیی مەترسیدار هەنگاو دەنێت, کە دوور نییە دەرگا بۆ جەمسەرگیریی جوگرافیش واڵا بکاتەوە.
گومان لەوەدا نییە لە دوو وێستگەی هەستیار و چارەنووسسازی نیشتمانی, کە تایبەت بوو بە دامەزراندنی قەوارەی هەرێمی فیدڕاڵی لە ساڵی "١٩٩٢" و هەروەها لە دروستکردنەوەی عێراقی دوای "٢٠٠٣", هەردوو هێز ڕۆڵی سەرەکییان لە دانانی دەستورو سیستمی سیاسیی ئێستای عێراق و کوردستان گێڕاوە، ئەم ئەزموونە "سەرباری ڕەخنە جیددییەکان" بۆ ماوەکی زۆر جێگیری و هێزو گەشەسەندنی هەمەلایەنەی بۆ هەرێمەکەمان فەراهەم کردو کوردستانیش بوو بە نموونەیەکی جیاواز, کە زۆرجار لەلایەن بێگانەکانەوە بە (عێراقێکی تر) ناو دەنرا.
بەڵام بەهۆی تێکچوونی پەیوەندییەکانی نێوان هەردوو هێزی سەرەکی، بەتایبەت لە دوایەمین کابینەی هەرێمی کوردستان ودروستبوونی هەستێکی بەهێز لای یەکێتی کە بە مەبەست ناوچەکانی ژێر نفوزی پەراوێز دەخرێت و لە خزمەتگوزاریی هاوسەنگ بێبەش دەکرێت، تێکچوونی ئەم پەیوەندییانە گوتاری سیاسیی کورد لەسەر ئاستی فیدڕاڵیدا لاواز کردو درزێکی گەورەی تێکەوت، بەهۆی نەبوونی هیچ دامەزراوەیەکی کوردستانی گشتگیر بۆ هێزە کوردستانییەکان لە چەشنی چوارچێوەی هەماهەنگی شیعە یان ئەنجومەنی سیاسیی نیشتمانی سوننەکان,سەرەنجام کوردستان و هێزە کوردستانییەکان پەرتەوازە بوون، کوردیش خاڵی هێزی سەرەکی خۆی "کە یەک گوتارییە" لەسەر ئاستی فیدڕاڵی لەدەست دا.
وەرچەرخانی مەترسیدار و تێکچوونی پەیوەندییەکانی نێوان ئەم دوو هێزە سەرەکییەی کوردستان, خراپترین کاریگەریی لەسەر پەیوەندییەکانی نێوان حکومەتی هەرێم و حکومەتی فیدراڵی بەجێهێشت، سەرەنجام هەرێمی کوردستان بۆ ماوەی زیاتر لە "١٠"ساڵە تووشی قەیرانی دارایی و ئابوری و ناجێگیری سیاسییبوو.
بۆ چارەسەرکردنی کێشەی پەیوەندییەکانی هەردوولا, دەرئەنجامەکانی هەڵبژاردنی هەرێمی کوردستان نەیتوانی هیچ لایەنێک بەسەر ئەوی تردا زاڵ بکات، بەهۆی نەبوونی تێگەیەشتنێکی هاوبەشی هاوسەنگ بۆ بەرژەوەندییە گشتییەکان, لە ئێستادا هەرێمی کوردستان لە پاش شەڕی ناوخۆوە تووشی درێژترین قەیرانی پێکهێنانی حکومەت بووە، ئەم قەیرانە گەر لەوە زیاتر درێژە بکێشێت دوور نییە خودی هەرێمەکەمان وەک قەوارەیەکی یەکگرتوو بخاتە ژێر چەندین ئەگەری کراوە.
بە کورتی تێگەیشتن لەم هاوکێشەیە و ئاسۆکانی چارەسەرکردن زۆر قورس نییە، دوو لایەن کە لە بنەڕەتدا پێکەوە بنەمای ئەم هەرێمەیان دامەزراند و بەڕێوەبردووە، تاکو ئێستا نە لەڕووی دەرئەنجامەکانی هەڵبژاردن و نە لەڕووی جەماوەری و کارەکییەوە هیچ کام لەم دوو هێزە پێگەو توانای خۆیان لەدەست نەداوە و هێزی سێیەمی سەرەکیش دروست نەبووەو بوونی نییە، بۆیە گرنگە دوو هێزە سەرەکییەکەی هەرێمی کوردستان بۆ تێپەڕاندنی هەرێمەکەمان لەم قەیرانە:
یەکەم: بە هەمان ڕۆحییەتی وێستگە مێژووییە سەرەکییەکانی "١٩٩٢" و هەروەها "٢٠٠٥" کاربکەن و لەسەر بنەمای هاوسەنگیئیستقراری سیاسی و گەشەسەندنی ئابوری, بگەڕێنەوە هەرێمی کوردستان و دامەزراوە و میکانیزمی نوێ بۆ بەڕێوەبردنی کێشەکانیان دروست بکەن.
دووەم: ڕوونە ئەگەر ئەم دوو هێزە نەتوانن وەک پێشتر کاری پێکەوەیی بکەن و بۆ ئەوەی بازنەی ململانێکان لەوە زیاتر فراوانتر نەبێت, باشتر وایە بیر لە هەموو ئەڵتەرناتیڤێکی تر بکەنەوەو سیستمی سیاسی و یاسایی هەرێم بەشێوەیەک دابڕێژنەوە کە کەمترین کاری پێکەوەیی و هاوبەش لەنێوانیاندا هەبێت, سەرجەم دەسەڵاتەکان بە شێوەیەکی لامەرکەزی بۆ خزمەتکردنی ناوچە جیاجیاکانی هەرێم و جەماوەرەکەی شۆڕبکرێنەوەو قورسایی دەسەڵاتەکان بۆ پارێزگاو یەکە ئیدارییە سەربەخۆکان بگوازنەوە و لەڕووی یاساییشەوە دابڕێژرێتەوە.
بەشێوەیەک کە لەڕووی یاساییەوە یەکگرتووییهەرێمەکە پارێزراو بێت, بەڵام لە ناوەڕۆکدا دوو یان زیاتر لە سیستمی بەڕێوەبەردنی ئۆتۆنۆمی تێدا دروست بکرێت. هەردوولاش لەجێی ململانێی یەکتر و دروست بوونی نائیستقراری سیاسی و ئیداری شەڕی نمونەیی بۆ خزمەتکردن (وەک ئەوەی لە ساڵانی نێوان "١٩٩٨" و "٢٠٠٥") پێشکەش بە جەماوەری خەڵکی هەرێمی کوردستان بکەن و بە شێوەیەکی واقیعی دەسەڵات و شێوازی بەڕێوەبردنی هەرێمەکەمان دیاری بکەن و دایبڕێژنەوە و هەرێمەکەمان زیاتر لە ناوچەیەکی نیمچە ئۆتۆنۆمی ھەبێت, کە دوور نییە لە ئایندەدا پاش گەڕانەوەیان بۆ سەر سنوری ئیداری هەرێمەکەمان هەمان میکانیزم بۆ ناوچە دابڕاوەکانیش پەیڕەو بکرێت.